Het is algemeen bekend: van schrijven wordt een mens niet rijk. Op die zeldzame witte raven na. Je verwacht het dan ook niet van een succesvol schrijver als A.F.Th. van der Heijden, maar blijkbaar heeft deze auteur momenteel een acute nood aan liquide middelen. Hoe anders valt de aankondiging in de voorjaarsaanbieding van uitgeverij Querido van zijn nieuwste roman te verklaren? Doodverf verschijnt in mei 2009 en in de folder met de nieuwste aanbiedingen van Querido wordt het boek als volgt aangeprezen: “Uit zijn romancyclus De tandeloze tijd lichtte A.F.Th. van der Heijden de verhaallijn over de zogenaamde ‘gipsmoord’, en verzelfstandigde die via een proces van herordenen en opnieuw monteren tot een boek. Het resultaat is een letterlijk adembenemende literaire thriller.”
Met oprecht ongeloof herlees ik die laatste zin. Maar het staat er echt: “literaire thriller”. Zou A.F.Th van der Heijden van het ene boek op het andere zo overstag kunnen gaan? Want wat lezen we in zijn essay Kruis en Kraai – De romankunst na James Joyce, het eerste deel van de cyclus Over de roman dat onlangs verscheen bij uitgeverij Atheneum – Polak & Van Gennep: “Op elk vod, elke klont pulp wordt tegenwoordig het etiket ‘literaire thriller’ geplakt, waardoor zo’n hapklare brok formulelectuur zich als het ware het Stempel ter Goedkeuring van de Vereniging voor Huisvrouwen toeëigent, en zo alleen maar beter verkoopt, vaak bij honderdduizenden exemplaren.”
Niet dat ik Van der Heijden geen oplage van honderdduizenden exemplaren gun of hem het Stempel ter Goedkeuring van de Vereniging voor Huisvrouwen wil ontzeggen – iets wat zijn eega ongetwijfeld zal toejuichen -, maar iemand die zich in de media zo vaak profileert als de ultieme schrijver, de auteur die gebukt gaat onder de kwellende arbeid die het schrijven van het Onmogelijke Boek van hem vergt, toont hier toch plat opportunisme. Het kan niet anders of het huisvrouwtje ten huize van Van der Heijden is beginnen te zeuren: er moet wel brood op de plank. En wat rest er dan: recyclage als nieuwe literaire vorm… De auteur deed het deels ook al in zijn nieuwe verhalenbundel Gentse lente.
En Van der Heijden is niet alleen, want wat vermeldt het omslag van Twee Vrouwen van Harry Mulisch, de uitgave die verscheen ter gelegenheid van de actie Nederland leest: “Harry Mulisch schreef een prachtig liefdesverhaal, spannend als een thriller.” Het staat er echt… Blijkbaar wordt het voor uitgevers van ‘literaire’ romans steeds moeilijker om een verantwoorde omzet te genereren op boeken waarop de aanduiding “thriller” niet voorkomt…
